Thiết kế phòng mổ tiêu chuẩn là một quá trình quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn, hiệu quả và tiện nghi cho bệnh nhân cũng như đội ngũ y tế. Dưới đây là một số nguyên tắc thiết kế phòng mổ đảm bảo tiêu chuẩn:

1. 1. Tiêu chuẩn về cấp độ sạch, kiểm soát không khí trong phòng mổ

      Phòng mổ cần được thiết kế để tối ưu hóa điều kiện vô trùng. Điều này bao gồm việc sử dụng vật liệu dễ làm sạch, hạn chế vật dụng không cần thiết và sắp xếp hợp lý nhằm kiểm soát ô nhiễm.

      Theo tiêu chuẩn về cấp độ phòng sạch của EU GMP và WHO 2002:

      • Không có phòng mổ nào đạt mức A (<3 cfu/m3) và mức B (10 cfu/m3).
      • Phòng mổ đạt đạt mức C (100 cfu/m3) là 2/33 chiếm 6,1% mức không đạt là 93,9%.
      • Đạt mức D (200cfu/m3) là 7/33 chiếm 21,2%, không đạt là 78,8%.
      • Nghiêm trọng hơn, 2 trong số 26 mẫu dương tính với tụ cầu vàng.

      => Vấn đề về cấp độ sạch ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chi phí khám chữa bệnh của người bệnh.

      Tiêu chuẩn không khí phòng mổ

      Tiêu chuẩn không khí trong thiết kế phòng mổ được đánh giá rất quan trọng. Phòng mổ phải được cung cấp một lượng khí sạch tiệt trùng cần thiết trong quá trình phẫu thuật thông qua hệ thống lọc khí sạch. Điều này giúp cho hạn chế tối đa việc nhiễm trùng, nhiễm khuẩn trong quá trình và sau khi phẫu thuật do vi khuẩn và không khí ô nhiễm.

      Khu vực Tiền mê – Hành lang sạch, Khu vực phòng mổ được thiết kế trong khu vực sạch có kiểm soát ISO 5 – ISO 7.

      Các thông số kiểm soát tiêu chuẩn phòng mổ cũng quy định cụ thể như:

      • Không khí trong các phòng mổ cần được kiểm soát tiểu phân (hạt bụi) tuân theo cấp độ sạch Class 1000 – 10.000.
      • Số lần thay đổi không khí là 15 – 20 lần/giờ,
      • Số lượng hạt bụi kích thước 0.5 µm trong không khí là £ 3 x 106.
      • Các tiêu chuẩn phòng sạch kích thước hạt bụi:
        • Bụi mịn : < 2 – 5 µm
        • Bụi thô : >2 – 5 µm
      • Đối với phòng sạch cấp thấp: hạt bụi 0,5 µm và 5 µm.
      • Đối với phòng sạch Class 7000: hạt bụi 2 µm

      Tiêu chuẩn hệ thống lọc khí phòng mổ

      Hệ thống lọc khí sạch áp lực dương được thiết kế trong phòng mổ thường gồm:

      • Thiết bị tiệt trùng khí hoặc đèn UV: không khí trước khi qua màng lọc HEPA sẽ được tiệt trùng bằng tia UV.
      • Màng lọc HEPA (HEPA Filter): giúp ngăn chặn 99,97% các hạt tiểu phân (hạt bụi) có đường kính từ 0.3 µm, đảm bảo không khí trong phòng mổ đạt được độ sạch cao nhất.
      • Bộ tạo áp suất dương: ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập, cung cấp thêm oxy trong những ca mổ kéo dài và có nhiều người tham gia.
      • Bộ lọc khí FFU: được lắp đặt ở trần nhà phía trên bàn mổ để đảm bảo khí sạch được cung cấp thường xuyên

   2. Quy hoạch không gian hợp lý

      Cần phân chia rõ ràng các khu vực như khu vực chuẩn bị, khu vực thực hiện phẫu thuật, khu vực hồi sức và khu vực cho đội ngũ y tế. Mỗi khu vực nên có lối đi riêng để giảm thiểu sự giao thoa giữa các vùng khác nhau.

   3. Hệ thống thông gió

      Phòng mổ cần có hệ thống thông gió hiệu quả để đảm bảo không khí sạch và giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn. Hệ thống lọc không khí cũng nên được tích hợp để giữ cho không khí trong phòng luôn trong lành.

   4. Yêu cầu về nhiệt độ, độ ẩm phòng mổ

      Nhiệt độ và độ ẩm là yếu tố quan trọng trong thiết kế phòng mổ, bởi nó sẽ giúp tạo ra môi trường phù hợp nhất cho quá trình phẫu thuật. Tiêu chuẩn nhiệt độ phòng mổ cần trong khoảng 21 – 26 độ C, độ ẩm từ 60 – 70%.

   5. Yêu cầu về ánh sáng

      Cần có hệ thống chiếu sáng tốt, bao gồm đèn phẫu thuật với cường độ ánh sáng cao và có thể điều chỉnh, để bác sĩ có thể thực hiện các thao tác phẫu thuật chính xác.

      Hệ thống chiếu sáng cần tuân theo tiêu chuẩn, đối với khu vô trùng như phòng mổ là sử dụng ánh sáng nhân tạo. Đèn chiếu sáng trong phòng mổ được chia thành hệ thống chiếu sáng tổng thể và chiếu sáng cục bộ.
      • Chiếu sáng tổng thể: là ánh sáng từ hệ thống đèn âm trần hoặc đèn ở góc.
      • Chiếu sáng cục bộ: ánh sáng lấy từ hệ thống đèn mổ được bố trí phù hợp có thể dễ dàng điều chỉnh khoảng cách và độ sáng.
      • Độ rọi của đèn trong phòng mổ cần đạt từ 250 – 700 lux.

   6.  Yêu cầu vị trí đặt phòng mổ

      Theo quy định của Bộ Y tế, khi thiết kế phòng mổ bệnh viện phải đặt phòng ở vị trí trung tâm bệnh viện, nơi có các điều kiện môi trường và hạ tầng kỹ thuật tốt nhất.
      Ngoài ra, đặt phòng mổ ở gần khu chăm sóc tích cực của bệnh viện để việc liên hệ với khu điều trị ngoại khoa và các khu xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh một cách thuận tiện nhất.

      Vị trí khu vực phẫu thuật còn được quy định đặt tại cuối hành lang để dễ dàng kiểm soát được sự ra vào, không có giao thông qua lại. Đặt gần phòng cung cấp dụng cụ, vật tư vô khuẩn và hệ thống kỹ thuật, điện nước, điều hòa, khí y tế… tạo điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình phẫu thuật.

   7. Tiêu chuẩn kích thước thiết kế phòng mổ

       Thiết kế phòng mổ phải đảm bảo các yêu cầu về độ bền vững, sử dụng panel kim loại kháng khuẩn hoặc tấm vinyl / sơn kháng khuẩn. Không gian phòng mổ đảm bảo yêu cầu về khu vực vô khuẩn, khu sạch và khu phụ trợ riêng biệt.

      Quy định về chiều cao

      • Khu vô khuẩn, khu sạch không thấp hơn 3,1 m
      • Chiều cao khu phụ trợ không thấp hơn 3,0 m
      • Chiều cao tầng kỹ thuật không nhỏ hơn 0,2 m.

      Yêu cầu về diện tích

      • Diện tích phòng mổ tối thiểu: 36m2.
      • Bán kính khu vực vô khuẩn: 30.04m.
      • Để bố trí các thiết bị hiện đại thì phòng mổ nên rộng 55,7m2.
      • Trong các ca phẫu thuật cần kỹ thuật cao, tinh vi như phẫu thuật thần kinh, can thiệp sâu… diện tích phòng mổ cần 74.3m2.

      Ngoài ra với các kích thước về hành lang, cầu thang, thang máy, cửa cũng được yêu cầu chi tiết trong quy định thiết kế phòng mổbệnh viện.

      8. Tiêu chuẩn khi thiết kế nội thất trong phòng mổ

      
      Phòng mổ bệnh viện Worldwide được NQT thiết kế và thi công

      Vách ngăn phòng mổ

      Vách phòng mổ cần đạt được các tiêu chí: chống bám khuẩn, chống cháy, chống hóa chất và có thể chịu được mài mòn chà rửa. Do đó các thiết kế phòng mổ thường lựa chọn tấm panel SGP, loại Panel này có 2 lớp với các ưu điểm như:

      • Tính thẩm mỹ cao
      • Các mối nối làm bằng silicon kháng khuẩn
      • Lớp ngoài là thép không rỉ sơn phủ epoxy, chống khuẩn, chống hóa chất và mài mòn
      • Lớp trong là thạch cao với khả năng chịu nước, chống cháy và cách âm tốt

      Cửa phòng mổ

      Là vị trí giao cắt giữa không gian bên trong phòng mổ và môi trường ngoài. Do đó, đây là vị trí có thể khiến cho môi trường vô trùng trong phòng mổ bị phá hủy nếu không được xử lý tốt.
      Cửa phòng mổ thường có kích thước ít nhất 1.6 m, sử dụng cửa tự động hoặc bán tự động. Ưu điểm của 2 loại cửa này là các bác sĩ không cần phải chạm tay trực tiếp để mở cửa, giúp đảm bảo vô trùng tuyệt đối cho các phẫu thuật viên.

      Tủ đựng thiết bị phòng mổ

      Tủ đựng thiết bị được thiết kế đặt âm tường để tạo không gian rộng rãi, tiện lợi cho bác sĩ phẫu thuật.
      Cửa tủ cần được làm bằng inox và kính, dễ dàng quan sát, lau chùi các vật ở trong. Đặc biệt, một số dịch truyền, vật tư y tế cần được bảo quản trong một nhiệt độ nhất định (tủ giữ ấm hoặc tủ lạnh). Do đó cần được bố trí tủ một cách hợp lý để đảm bảo giao thông tiện lợi hơn khi diễn ra phẫu thuật.

      Đèn phòng mổ 

      Yêu cầu bắt buộc là phải sử dụng đèn âm trần, đảm bảo chống bám bẩn và vi khuẩn. Đèn được bố trí ở nhiều vị trí như góc trần của tường và trên trần phòng mổ. Đèn mổ cần có độ rọi lớn, không tạo hiệu ứng bóng đổ, có thể điều chỉnh tiêu cự và độ sáng phù hợp

      Đồng hồ phòng mổ

      Đồng hồ mổ là thiết bị không thể thiếu giúp đếm thời gian thực hiện ca mổ, thời gian gây mê. Đây là những thông số vô cùng cần thiết để các bác sĩ thực hiện phẫu thuật một cách chính xác nhất. Đồng hồ cần là loại kỹ thuật số, được đặt ở vị trí phù hợp với hướng nhìn và theo dõi của toàn bộ kíp mổ.

      9. Yêu cầu về kỹ thuật khác trong phòng mổ

      Trong quy định trong ngành y tế, ngoài các yêu cầu về tiêu chuẩn ánh sáng, hệ thống điện, không khí,… còn có các yêu cầu khác liên quan như:
      • Yêu cầu phòng cháy chữa cháy cũng là một trong những quy định về thông số kỹ thuật phòng mổ. Khoa Phẫu thuật được thiết kế cần tuân theo những quy định trong Tiêu chuẩn TCVN 2622 : 1995.
      • Hệ thống cấp thoát nước tại khu vực phẫu thuật phải đảm bảo nguồn nước vô khuẩn, luôn đáp ứng đủ liên tục cho các hoạt động tại phòng mổ. Bên cạnh đó việc xử lý nước thải cũng phải có hệ thống thu gom để đảm bảo vệ sinh môi trường.
      • Ngoài ra, các yêu cầu kỹ thuật về công nghệ thông tin, truyền tải dữ liệu của bệnh nhân, yêu cầu xử lý chất thải rắn, hoàn thiện công trình… cũng cần phải đảm bảo trong quá trình thiết kế thi công phòng mổ.
      • Hệ thống điện trong thiết kế phòng mổ cần được cung cấp đầy đủ, liên tục 24/24. Cần có hệ thống điện dự phòng để tự động cấp điện lại khi có sự cố mất điện bất ngờ xảy ra. Cần có cả hệ thống điện 2 pha và 3 pha để phù hợp với các thiết bị điện và máy móc khác nhau.

Thiết kế phòng mổ cần được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm và tuân thủ các tiêu chuẩn chung nhằm đảm bảo chất lượng và an toàn cho tất cả mọi người tham gia.

NQT Architects tự hào là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực thiết kế phòng mổ bệnh viện, cung cấp đầy đủ các giải pháp để nâng cao chất lượng cơ sở vật chất. Qua bài viết này, hy vọng bạn sẽ có thêm những thông tin cần thiết về tiêu chuẩn thiết kế để có những lựa chọn hợp lý cho bệnh viện của mình.